Turkuaz Haber Ajansı

Diplomasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi (DASAM)|Akademisyen | Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Uzmanı | Avrasya Jeopolitiği | Türk Dünyası | Rus Dış Politikası uzmanı ve Başkanı Mehmet Gökhan Özçubukçu, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’ın – Bildiride Orta Koridor’un geliştirilmesine vurgu yapılıyor. Ne gibi çalışmaların yapılmasını öngörüyorsunuz, bu çalışmaların Orta Koridor’a ne gibi katkısı olacak? sorusunu cevapladı.

TÜHA / TÜRKUAZ İnternational News Agency & Güncel Kocaeli Gazeteci

ANKARA, 14 TEMMUZ 2026 – Uluslararası İlişkiler Uzmanı Mehmet Gökhan Özçubukçu, görüşmenin tüm detaylarını ve getirilerini Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş’a anlattı.

Bildiride Orta Koridor’un geliştirilmesine vurgu yapılıyor. Ne gibi çalışmaların yapılmasını öngörüyorsunuz, bu çalışmaların Orta Koridor’a ne gibi katkısı olacak?

Mehmet Gökhan Özçubukçu. İstanbul Bildirisi’nde Orta Koridor’un geliştirilmesine yönelik yapılan vurgu, aslında metnin en stratejik ve geleceğe dönük unsurlarından birini oluşturmaktadır. Çünkü günümüzde uluslararası sistem yalnızca askeri ve siyasi rekabet üzerinden değil, aynı zamanda ticaret yolları, enerji hatları, lojistik ağlar ve bağlantısallık projeleri üzerinden yeniden şekillenmektedir. Bu çerçevede Orta Koridor, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki iş birliğinin en önemli jeoekonomik ayağını oluşturmaktadır. Hatta İstanbul’daki toplantının temel amaçlarından birinin, bu koridorun siyasi, ekonomik ve kurumsal altyapısını daha da güçlendirmek olduğu söylenebilir.

Öncelikle Orta Koridor’un ne ifade ettiğini doğru anlamak gerekir. Orta Koridor, Çin’den başlayarak Orta Asya ülkeleri üzerinden Hazar Denizi’ne ulaşan, ardından Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlanan çok boyutlu bir ulaştırma ve ticaret ağıdır. Ancak bu koridoru yalnızca bir demiryolu veya taşımacılık hattı olarak değerlendirmek eksik olur. Aslında burada söz konusu olan şey, Avrupa ile Asya arasında yeni bir ekonomik eksen oluşturma girişimidir. Bu nedenle Orta Koridor yalnızca Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan’ın değil, aynı zamanda Orta Asya ülkelerinin, Avrupa Birliği’nin ve hatta Çin’in yakından takip ettiği stratejik bir projedir.

Son yıllarda yaşanan küresel gelişmeler de Orta Koridor’un önemini ciddi şekilde artırmıştır. Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında Kuzey Koridor olarak bilinen Rusya güzergâhında yaşanan belirsizlikler, birçok ülkeyi alternatif ticaret yolları arayışına yöneltmiştir. Aynı zamanda Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı çevresinde yaşanan güvenlik sorunları da deniz taşımacılığına dayalı güzergâhların kırılganlığını ortaya koymuştur. Küresel tedarik zincirlerinde yaşanan bu kırılmalar, Orta Koridor’u yalnızca alternatif değil, giderek zorunlu hale gelen bir seçenek konumuna taşımaktadır.

Bu noktada önümüzdeki dönemde yapılabilecek çalışmaların başında ulaştırma altyapısının güçlendirilmesi gelmektedir. Özellikle Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu’nun kapasitesinin artırılması kritik öneme sahiptir. Son yıllarda bu hat üzerinden taşınan yük miktarında önemli artışlar yaşanmıştır. Ancak koridorun küresel ölçekte rekabetçi hale gelebilmesi için mevcut kapasitenin daha da yükseltilmesi gerekmektedir. Demiryolu hatlarının modernizasyonu, yük terminallerinin geliştirilmesi ve yeni lojistik merkezlerin kurulması önümüzdeki dönemin öncelikli başlıkları arasında yer alacaktır.

Bunun yanında Hazar Denizi geçişlerinin iyileştirilmesi de büyük önem taşımaktadır. Orta Koridor’un en hassas halkalarından biri Hazar geçişidir. Kazakistan ve Türkmenistan’dan gelen yüklerin Azerbaycan’a aktarılması sürecinde liman kapasitesi, feribot sayısı ve yükleme-boşaltma süreleri belirleyici rol oynamaktadır. Bu nedenle Azerbaycan’ın Alat Limanı başta olmak üzere Hazar kıyısındaki lojistik altyapıya yönelik yatırımların artırılması beklenebilir. Hazar geçişlerinin hızlanması, koridorun toplam taşıma süresini ciddi ölçüde azaltacaktır.

Bir diğer önemli konu gümrük süreçlerinin uyumlaştırılmasıdır. Günümüzde modern ulaştırma koridorlarının başarısı yalnızca yolların ve demiryollarının kalitesine bağlı değildir. Aynı zamanda sınır geçişlerinin ne kadar hızlı gerçekleştiği de büyük önem taşımaktadır. Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasında dijital gümrük sistemlerinin geliştirilmesi, elektronik veri paylaşımının yaygınlaştırılması ve ortak lojistik standartlarının oluşturulması koridorun etkinliğini artıracaktır. Çünkü bir yük treninin sınırda saatler veya günler boyunca beklemesi, koridorun rekabet avantajını azaltmaktadır.

Enerji boyutu da burada ayrıca değerlendirilmelidir. Aslında Orta Koridor yalnızca ticaret koridoru değildir. Aynı zamanda enerji güvenliği açısından da stratejik bir eksendir. Bugün Avrupa’nın enerji arz güvenliği açısından Azerbaycan kaynakları büyük önem taşımaktadır. Gelecekte doğal gazın yanı sıra elektrik iletim hatları, yenilenebilir enerji projeleri ve yeşil enerji koridorlarının da bu güzergâh üzerinden geliştirilmesi mümkündür. Özellikle Hazar Havzası’nda üretilen yenilenebilir enerjinin Avrupa pazarlarına ulaştırılmasına yönelik projeler, koridorun stratejik değerini daha da artırabilir.

Orta Koridor’un bir diğer önemli boyutu ise Türk dünyasıyla bağlantılıdır. Son yıllarda Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde ulaştırma ve ticaret alanındaki iş birliği giderek güçlenmektedir. Kazakistan, Özbekistan ve diğer Orta Asya ülkelerinin dünya pazarlarına erişiminde Orta Koridor temel güzergâhlardan biri haline gelmektedir. Bu durum Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan’ı yalnızca transit ülkeler değil, aynı zamanda Avrasya bağlantısallığının merkez ülkeleri konumuna taşımaktadır.

Ekonomik açıdan bakıldığında koridorun gelişmesi üç ülkeye önemli fırsatlar sunacaktır. Artan transit gelirleri, yeni lojistik yatırımları, sanayi bölgelerinin gelişimi ve dış ticaret hacmindeki büyüme bunlardan yalnızca birkaçıdır. Ayrıca koridorun gelişmesiyle birlikte uluslararası yatırımcıların bölgeye olan ilgisinin de artması beklenebilir. Çünkü küresel şirketler açısından güvenilir ve hızlı ulaştırma ağlarına erişim, yatırım kararlarında belirleyici faktörlerden biridir.

Jeopolitik açıdan değerlendirildiğinde ise Orta Koridor, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan’ın uluslararası sistemdeki stratejik ağırlığını artırmaktadır. Günümüzde küresel güç rekabetinin önemli bir bölümü ticaret yolları ve bağlantısallık projeleri üzerinden yürütülmektedir. Bu nedenle Orta Koridor’un güçlenmesi, söz konusu üç ülkenin yalnızca ekonomik değil diplomatik ve stratejik önemini de artıracaktır.

Bu noktada İstanbul Bildirisi’nde Orta Koridor’a yapılan vurgu, yalnızca ulaştırma alanındaki teknik bir iş birliği çağrısı değildir. Bu vurgu, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan’ın Avrasya’nın yeni ekonomik düzeninde daha merkezi bir rol üstlenme hedefinin yansımasıdır. Önümüzdeki yıllarda altyapı yatırımlarının hızlanması, gümrük süreçlerinin modernleştirilmesi, enerji projelerinin genişletilmesi ve Türk dünyasıyla bağlantıların güçlendirilmesi halinde Orta Koridor, Avrupa ile Asya arasındaki en önemli ticaret ve enerji güzergâhlarından biri haline gelebilir. Bu nedenle İstanbul Bildirisi’nde yer alan Orta Koridor vurgusu, aslında üç ülkenin geleceğe yönelik ortak stratejik vizyonunun en somut göstergelerinden biridir. (DEVAM EDECEK)

***

Mehmet Gökhan Özçubukçu: Lisans eğitimini Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi bölümünde tamamlayan Özçubukçu, aynı üniversitenin Lisansüstü Eğitim Enstitüsü’nde Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı’nda yüksek lisansını “Molla Nasreddin Dergisine Göre Azerbaycan’da Milliyetçilik” başlıklı tez çalışmasıyla tamamlamıştır. Halihazırda Bakü Devlet Üniversitesi’nde Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi alanında doktora eğitimine devam etmektedir.
Diplomasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi (DASAM) Başkanı olarak uluslararası ilişkiler, siyasal analiz ve jeopolitik araştırmalar ekseninde çalışmalar yürüten Mehmet Gökhan Özçubukçu’nun Uluslararası İlişkiler, Siyasi Tarih, Avrasya Jeopolitiği, Türk Dünyası, Türk Dış Politikası, Milliyetçilik Teorileri, Kimlik Teorileri ve Siyasal iletişim çalışma alanları ile ilgilenmektedir. ‘‘Geçmişten Günümüze Karabağ’ın Tarihi‘‘, ‘’Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Dış Politikası Bağlamında Türk Dünyası ile Entegrasyonu’’, ‘‘Türk Siyasal Hayatında Azerbaycanlı Bir Aydın: Ahmet Ağaoğlu’’, ‘‘Türkiye ve Azerbaycan İlişkilerinde Şuşa Beyannamesinin Önemi’’ ‘‘Ermenistan Siyasal Sistemi’’ ‘‘BRICS Ülkelerinin Çok Kutuplu Bir Dünyada Küresel Güç Olma Potansiyeli’’ ‘’Zengezur Koridoru’nun Dünü, Bugünü ve Yarını’’ ve ‘’Koridor Savaşları’’ adlı makale, kitap bölümü, kitap çalışması ve analizleri bulunmaktadır. Özçubukçu, yurt içi ve yurt dışında birçok düşünce kuruluşu (think tank), akademik platform ve stratejik araştırma merkezinde araştırmacı/uzman pozisyonlarında görev almaktadır. Aynı zamanda birçok akademik dergide bilim kurulu üyesi olarak yer almanın yanında çeşitli TV programları, gazete ve analiz platformlarında Uluslararası İlişkiler Uzmanı olarak değerlendirmeleri ve yazıları bulunmaktadır.

Bengü Sarıkuş, 1987 yılında İstanbul’da dünyaya gelen gazeteci, Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü’nden mezun oldu. Anadolu Ajansı’nda yaptığı stajla mesleğe giriş yaptıktan sonra uzun yıllar Milliyet.com.tr, Gazete Vatan ve TV100 gibi yayınlarda haber editörlüğü yapmıştır.

Habercilikte dijital medya tecrübesiyle öne çıkan gazeteci, gündem, ekonomi, siyaset haberlerinde uzmanlaşmıştır. Şu anda İhlas Medya bünyesinde yayın yapan tgrthaber.com internet haber sitesinde ‘Özel Haber Şefi’ olarak görev almaktadır.