Turkuaz Haber Ajansı

* Türkiye, Irak petrolünün uluslararası pazarlara taşınmasına nasıl yardımcı oluyor?

* İstikrarsızlığın Irak'ın geleneksel Körfez ihracat rotalarını sekteye uğratmasıyla birlikte Bağdat giderek kuzeye yöneliyor ve ham petrolü Türkiye üzerinden uluslararası pazarlara taşıyor.

TÜHA / TÜRKUAZ International News Agency

ANKARA, 28 EYLÜL 2026 - UHA / International News Agency'n 'TRT WOLD'a dayandırdığı haberinde, Türkiye, Irak petrolünün uluslararası pazarlara taşınmasına nasıl yardımcı oluyor? İstikrarsızlığın Irak'ın geleneksel Körfez ihracat rotalarını sekteye uğratmasıyla birlikte Bağdat giderek kuzeye yöneliyor ve ham petrolü Türkiye üzerinden uluslararası pazarlara taşıyor.

ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki aksamalar sürerken, Türkiye, Irak ham petrolünün uluslararası pazarlara ulaşmasında giderek daha önemli bir güzergâh olarak öne çıkıyor.

Devlete ait Basra Petrol Şirketi Başkanı Bassem Abdul Karim Perşembe günü yaptığı açıklamada, Irak'ın şu anda güneydeki limanlarından günde yaklaşık 2,6 milyon varil (bpd) ihracat yaptığını ve güneydeki sahalardan günde üç milyon varilin üzerinde üretim gerçekleştirdiğini belirtti.

Şu anda günde yaklaşık 250.000 varil Basra ham petrolü, kuzeydeki boru hattı ağına girip Türkiye'nin Akdeniz'deki Ceyhan limanına ulaşmadan önce kara yoluyla Kerkük'e taşınıyor.

Bu miktarlar Irak'ın toplam petrol üretimine kıyasla nispeten düşük kalsa da, söz konusu değişiklik, alternatif bir ihraç koridoru olarak on yıllardır var olan Kerkük-Ceyhan boru hattının yeniden dikkatleri üzerine çekmesini sağladı.

Basra'dan Ceyhan'a

Irak, Eylül ayında güneydeki petrol sahalarından Kerkük'teki depolama tesislerine kara yoluyla ham petrol taşımak üzere bir pilot operasyon başlattı. Irak merkezli KAR Group tarafından yürütülen bu operasyonda, ham petrolün kuzeydeki boru hattı ağına ve oradan Türkiye'ye pompalanmadan önce kuzeye taşınması için tanker kamyonlar kullanılıyor.

İki günlük bir ilk deneme sırasında, 209 tanker kamyonu Güney Irak'tan Kerkük'e altı milyon litreden fazla ham petrol taşıdı. Bu operasyon, yılın başlarında başlatılan çalışmaların bir devamı niteliğinde. Nisan ayına gelindiğinde, günde yaklaşık 90.000 varil Basra ham petrolü kuzeye taşınıyordu. Bu hedef Mayıs ayında günlük 140.000 varile yükseltildi ve Eylül ayına gelindiğinde miktar günlük yaklaşık 250.000 varil seviyesine ulaştı.

Bu hızlı genişleme, Bağdat'ın güneydeki başlıca petrol sahalarını Körfez'i devre dışı bırakan kuzey yönlü bir ihracat koridoruna bağlama çabalarını gözler önüne seriyor. Söz konusu güzergâhın merkezinde, yaygın olarak Kerkük-Ceyhan boru hattı adıyla bilinen Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı yer alıyor. 1970'lerde inşa edilen bu hat, Kuzey Irak'ı Türkiye'nin Akdeniz kıyısındaki Ceyhan'a bağlıyor.

Hattın tasarım kapasitesi günlük 1,6 milyon varile kadar ulaşsa da, fiili sevkiyat miktarları tarihsel olarak bu seviyenin çok altında kalmıştır. Ceyhan'ın konumu Irak'a önemli bir avantaj sağlıyor: terminalden ayrılan tankerler, Hürmüz Boğazı'ndan geçmek zorunda kalmadan doğrudan Akdeniz'e açılabiliyor.

Türkiye ve Irak enerji alanındaki ilişkilerini derinleştiriyor

Ankara ve Bağdat, söz konusu koridoru genişletmeye yönelik adımlar da attı. Türkiye ve Irak, daha uzun vadeli bir enerji çerçevesine ilişkin müzakereler sürerken boru hattının kullanımını en üst düzeye çıkarmayı amaçlayan bir yıllık bir anlaşmayı 1 Ağustos'ta imzaladı.

Söz konusu anlaşma, Türkiye Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Irak Petrol Bakanı Basim Muhammed Hudayir arasındaki görüşmelerin ardından yapıldı.

Yapılan anlaşma kapsamında Irak, Kerkük çevresindeki üretimin artmasıyla birlikte boru hattı akışını günlük yaklaşık 220.000 varilden, 750.000 varillik garanti edilen kapasiteye doğru yükseltmeyi taahhüt etti.

Bayraktar, boru hattının bölgesel ve küresel enerji güvenliği açısından giderek daha önemli hale geldiğini belirterek, Türkiye'nin rolünün sadece Irak ham petrolünün taşınmasının ötesine geçtiğini ifade etti.

İş birliği, üretim (upstream) aşamasını da kapsayacak şekilde genişliyor. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), Irak'taki BP işletmesindeki Kerkük petrol sahasında ortaklık payı alarak, ikili enerji iş birliğini üretim faaliyetlerine taşıdı. Iraklı yetkililer, nihayetinde Türkiye'ye günde bir milyon varile kadar petrol tedarik etmeyi öngören çok daha iddialı bir hedefi de gündeme getirdiler.

Ceyhan'ın artan rolü

Bu genişleme, Ceyhan'ın uluslararası bir enerji merkezi olarak halihazırda sahip olduğu önemi daha da artırıyor. Söz konusu Türk limanı, Azerbaycan ham petrolünü Gürcistan ve Türkiye üzerinden taşıyan Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattının halihazırda Akdeniz'deki uç noktası konumundadır. Türkiye'nin Gabar petrol sahasındaki üretimin artması, Ceyhan'a akan ham petrole bir diğer yerli kaynağı daha eklemiş oldu.

Türk yetkililer ayrıca Irak ile petrolün ötesinde doğal gaz ve elektrik alanlarında da işbirliğini genişletmeyi görüştüler; Ankara ise bu koridoru, Irak ve Türkiye üzerinden Körfez'i Avrupa'ya bağlayan daha geniş Kalkınma Yolu Projesi'ni tamamlayıcı bir unsur olarak görüyor. Yüz binlerce varil petrolü kamyonlarla taşımak, ham petrolü doğrudan boru hattıyla taşımaktan çok daha karmaşık olduğundan, hacimler artmaya devam ederse daha fazla altyapı yatırımı önem kazanacaktır.

Bununla birlikte, değişen akışlar Türkiye’nin Irak’ın enerji stratejisindeki artan önemini vurguluyor. Neredeyse yarım asır önce oluşturulan bir güzergâh Bağdat’a yeniden Akdeniz’e erişim imkânı sağlarken, Ceyhan da Irak ham petrolünü uluslararası piyasalara bağlayan bir geçiş noktası olarak konumunu güçlendiriyor.

NOT: Bu haber TRT WOLD'dan Türkçeye çevrilmiştir.