www.turkuazhaberajansi.com/

*PKK’nın Metina bölgesindeki barınma alanlarını boşaltması, “Terörsüz Türkiye” sürecinin sahadaki yansımaları ve bundan sonraki aşamalarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşımıştır.

* Örgütün Irak ve Suriye’deki varlığının tasfiyesi, silahsızlanmanın doğrulanması, Türkiye’nin sınır ötesi askeri mevcudiyeti ve bölgesel güvenlik iş birliğinin geleceği sürecin öne çıkan başlıklarını oluşturmaktadır.

* Bununla birlikte, silahsızlanmanın kalıcı toplumsal huzura dönüşmesi, hukuki ve siyasi düzenlemelerin yanı sıra eski örgüt mensuplarının topluma yeniden entegrasyonunu ve mağdurların hassasiyetlerinin gözetilmesini gerektirmektedir.

* “Uzmanlar Cevaplıyor” yayın serimizin bu sayısında alanında uzman Başar Baysal, (Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi), Kutluhan Görücü (SETA), ve Hüsreyin Arslan (Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi) akademisyen ve araştırmacılar; sürecin askeri, siyasi, hukuki ve toplumsal boyutlarını değerlendirerek karşılaşılabilecek riskleri, fırsatları ve kalıcı başarı için gerekli adımları ele aldı.

TÜHA / TÜRKUAZ Uluslararası Haber Ajansı (www.turkuazhaberajansi.com)

ANKARA,  20 KASIM 2026 -PKK’nın Metina bölgesindeki barınma alanlarını boşaltması, “Terörsüz Türkiye” sürecinin sahadaki yansımaları ve bundan sonraki aşamalarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşımıştır.

Başar Baysal
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi

Uluslararası DDR deneyimlerinden hareketle, örgütün askeri kapasitesinin ve komuta yapısının gerçekten tasfiye edildiğinin anlaşılması için hangi kurumsal ve teknik doğrulama mekanizmalarına ihtiyaç duyulmaktadır? Kolombiya ve diğer uluslararası örnekler dikkate alındığında, eski örgüt mensuplarının yeniden silahlı yapılara katılmasını önleyecek sürdürülebilir bir demobilizasyon ve yeniden entegrasyon modeli nasıl oluşturulabilir?

Uluslararası deneyim, silah bırakmanın doğrulanması için üç şeyin birlikte bulunmasını gerektirmektedir. Birincisi, tarafların dışında bir doğrulama yapısıdır. Kolombiya’da süreç Birleşmiş Milletler (BM) Doğrulama Misyonu tarafından izlenmekte ve düzenli raporlanmaktadır. Nepal’de ise Maoist üyeler BM Misyonu tarafından doğrulanmıştır. Türkiye’de bu işlev 7595 sayılı Kanun’la güvenlik kurumlarının tespitine ve Milli Güvenlik Kurulunun (MGK) teyit kararına bağlanmış, Kurul bünyesinde İzleme ve Tespit ile Silahsızlanma ve Stratejik Koordinasyon alt komisyonları kurulmuştur. İkincisi, kişi ve silah kayıtlarının bağımsız biçimde doğrulanmasıdır. Kolombiya’da AUC (Autodefensas Unidas de Colombia) terhisinde komutanların verdiği listeler doğrulanmadan kabul edilmiş ve süreç şişirilmiş sayılar nedeniyle eleştirilmiştir. Üçüncüsü, doğrulamanın tek seferlik bir işlem değil süreç olarak kurulmasıdır. Kolombiya’da anlaşmayı reddeden 800 kadar üyeden doğan ayrılıkçı gruplar sonraki yıllarda büyümüştür; doğrulama sürece katılmayan ya da sonradan silahlanan yapıların izlenmesini de kapsamalıdır.

Yeniden silahlanmayı önleyen model ise terhis anında değil, sonrasındaki uzun yolda kurulmaktadır. Kolombiya’da programda üç yıldan uzun kalmak suça dönüş olasılığını anlamlı biçimde azaltmış, tekil yardımlar tek başına etki göstermemiştir. Nepal’de ise nakit paketler silahlı yapıyı dağıtmış ama ekonomik entegrasyonu sağlamamıştır. Asıl risk kriminalleşmedir ve iki boyutludur. Bireysel boyutta Kolombiya araştırmaları suça dönüşü ekonomik koşulların tek başına açıklamadığını, savaş dönemi bağlarının ve yerleşilen bölgedeki suç örgütlerinin belirleyici olduğunu göstermektedir. Örgüt içinde kriminal iş yönetmiş kişiler özel takibe alınmalıdır. Yapısal boyutta ise örgütün çekildiği yasa dışı piyasaların yeni aktörlerce doldurulması riski vardır. AUC sonrası Kolombiya bunun örneğidir. Bu yüzden denetim sürerken yasal geçim alternatifleri hızla yaratılmalıdır. Destekler yalnızca örgütten ayrılanlara değil, bölgenin bütününe yönelik kalkınma ve topluluk projelerinin içine yerleştirilmelidir; saha gözlemleri de doğrudan ve görünür desteğin tepki, bölgesel projelerin ise kabul gördüğünü ortaya koymaktadır. Kurumsal yapı merkezi koordinasyon ve yerelde esnek uygulama üzerine kurulmalıdır. Kolombiya’nın ARN (Agencia para la Reincorporación y la Normalización) modeli bu dengeyi kurmuştur ve bölgeler arasındaki farklar tek tip programı kaldırmamaktadır. Son olarak, çatışmanın bitmesi arazi ve mera kullanımı gibi yerel uyuşmazlıkları gün yüzüne çıkaracaktır; bunlar önceden tespit edilmeli ve yerel arabuluculukla, yine yerele göre uyarlanmış biçimde ele alınmalıdır.

Kutluhan Görücü
SETA

Irak’taki silahsızlanmanın Suriye’deki gelişmelerden bağımsız yürütülmesi mümkün mü? PKK’nın Irak’taki askeri varlığının tasfiyesi, Kandil merkezli yapı ile Suriye’deki ilişkili yapılar arasındaki ilişkileri nasıl etkileyebilir?

“Terörsüz Türkiye,” her ne kadar 8 Aralık devriminden önce başlamış olsa da sürecin temel sacayaklarından ve sorun alanlarından birini Suriye’deki örgüt varlığı teşkil etmiştir. Bu nedenle 8 Aralık devrimi sonrasında YPG/SDG projesinin tasfiye edilerek, mevcut yapının Suriye devletine entegrasyonu, sürecin önünü açan en önemli etkenlerden biri olmuştur. Dolayısıyla Irak ve Suriye’yi birbirini derinden etkileyen dosyalar olarak görmekle birlikte, Suriye’de devlete entegrasyon sürecinde bazı adımların (Mazlum Abdi’nin Cumhurbaşkanı Danışmanı olarak atanması) PKK içerisindeki fikir ayrılıklarını kamuoyu önüne getirdiği de görülmüştür. Tarihsel olarak bu fikir ve metot ayrılıkları çok daha eskiye dayansa da Kandil, Mazlum Abdi ve İlham Amed’in pozisyonuna ilişkin şerhlerini Şeyh Maksut’a yönelik operasyon sürecinden itibaren açıkça ortaya koymaktadır.

Bu bakımdan Kandil’in tam anlamıyla tasfiye olması, Suriye’deki yapının da tam anlamıyla devlete entegrasyonuyla birlikte, birbirini etkileyen ancak tam hiyerarşik yapının ortadan kalktığı bir zeminde, farklı politik eğilimleri beraberinde getirebilir. Nihayetinde bu da doğal bir süreçtir. Ancak Kandil’in tam anlamıyla tasfiyesine de henüz erişemediğimiz bir denklemde, Suriye’deki entegrasyon sürecinin ve hala mevcutta bulunan terör örgütü varlığının nihai emir-komutasının Kandil’in elinde olduğunu da unutmamamız gerekir. Öyle ki Kandil’e bağlı yapıların zaman zaman Suriye devleti organlarına karşı gerçekleştirdikleri eylemlerin bulunduğunu da söyleyebiliriz. Böylesi bir ortamda Kandil’in tasfiyesi, Suriye’deki yapılanmanın PKK’dan ayrışabildiği ve daha yerel bir kimlik kazanabildiği bir ortamı beraberinde getirebilir.

Hüseyin Arslan
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi

Mevcut yasal düzenlemeler ve öngörülen uygulamalar, silahsızlanmadan toplumsal bütünleşmeye geçişi sağlamak açısından ne ölçüde yeterlidir? PKK’nın silahsızlanması ve örgüt mensuplarının topluma dönüşü, Türkiye’deki siyasi partilerin sürece yaklaşımını nasıl etkileyebilir?

Son gelişmeler, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun’un silahsızlanmadan toplumsal bütünleşmeye geçiş için sağlam bir başlangıç zemini sunduğunu göstermektedir. Söz konusu kanunun 467 oyla kabul edilmesi geniş bir siyasi meşruiyet sağlamıştır. Güvenlik birimlerinin tespiti, MGK teyidi, Resmi Gazete’de ilan ve altı aylık başvuru dönemi gibi aşamalar süreci kademeli ve denetlenebilir kılmaktadır. Kanunun önceden kabul edilmesi güvenlik şartlarından vazgeçildiği anlamına gelmemekte, uygulama resmi teyide bağlı kalmaktadır. Başvuruların kişi ve suç bakımından ayrı ayrı incelenecek olması da “otomatik af” algısını önleyerek hukuki güvenliği korumaktadır. Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki koordinasyon mekanizması ve dört alt kurul, yürütme içindeki iş birliğini kurumsallaştırmaktadır. Ayrıca süreç içerisinde toplumsal bütünleşmenin, hukuki adımların yanı sıra bölgede yatırım, istihdam ve kalkınmayı destekleyen politikalarla tamamlanması gerekmektedir.

Süreç, siyasi partiler arasında belirgin bir ayrışma yaratmaktadır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, “Terörsüz Türkiye”yi devlet politikası olarak sahiplenip kararlılık mesajı vermektedir. DEM Parti ise İmralı görüşmeleri ve demokratikleşme talepleriyle sürecin hızlanmasını savunmaktadır. Buna karşılık İYİ Parti ve DSP, Öcalan’a siyasi rol biçilmesine itiraz etmektedir. BBP de her yeni adımın silah teslimine ve devletin teyidine bağlanmasını şart koşmaktadır. Saadet Partisi ise sürece şartlı bir destek vermektedir. Örgüt mensuplarının siyasi hayata dönüşüne yönelik yeni yasal talepler bu ayrışmayı derinleştirebilmektedir. Sahada doğrulanmış somut sonuçlar ise bu kaygıları azaltabilir. TBMM’de grubu olan partilerin katılımıyla kurulacak izleme kurulu, farklı yaklaşımları ortak bir denetim zemininde buluşturabilir. Kamuoyuna teyit edilmiş bilgilerin düzenli olarak aktarılması da partilerin süreci ortak veriler üzerinden değerlendirmesini kolaylaştıracak ve spekülatif tartışmaları azaltacaktır. Böylece sürecin siyasi gerilimle değil, kurumsal uzlaşıyla ilerlemesine katkı sağlanabilir.

Anasayfa Reklam Alanı 1 728x90

0 Yorum

Henüz Yorum Yapılmamıştır.! İlk Yorum Yapan Siz Olun

Yorum Gönder

Lütfen tüm alanları doldurunuz!

Anket

Sidebar Alt Kısım İkili Reklam Alanından İlki 150x150
Sidebar Alt Kısım İkili Reklam Alanından İlki 150x150

E-Bülten Aboneliği